Dong Au Invest - Đầu tư

Khai thác titan

Trước tình hình khai thác quặng trái phép ở Khánh Hòa diễn biến phức tạp, lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa đã chỉ đạo lực lượng Công an tỉnh mở đợt truy quét mới, sau 2 đợt truy quét của địa phương trước đó. Ngày 5-11, chúng tôi đã theo chân lực lượng Công an đến tận nơi dân khai thác quặng tập trung và chứng kiến cuộc tháo chạy của những người gần 3 tháng nay bám trụ ở Khánh Phú với giấc mộng đổi đời từ việc đào, đãi quặng thiếc…

Bao năm qua, ở thôn Ngã Hai, xã miền núi Khánh Phú người dân vốn quen với nghề đi rừng và trồng nương rẫy. Thế nhưng, 3 tháng qua, cùng với hàng nghìn người từ nhiều địa phương khác ùn ùn kéo về săn lùng quặng thiếc, cuộc sống của người dân nơi đây bỗng chốc bị đảo lộn, khiến một bộ phận vùng rừng đầu nguồn trong xã bị cày xới, băm nát…

Nhiều người đã tan giấc mộng vì quặng thiếc.

6 giờ sáng 5-11, trên con đường độc đạo từ thôn Ngã Hai dẫn đến khoảnh 1 và 2 rừng đầu nguồn xã Khánh Phú, những đám mây đen chờ chực để trút nước nhưng hàng đoàn người vẫn không ngừng kéo đến. Những nương ngô, rẫy lúa hai bên đường đang chín vàng nhưng không thấy có người thu hoạch. Nhiều người trong thôn Ngã Hai rỉ tai nhau vào rừng đào quặng sẽ kiếm được bộn tiền! Vì thế nhiều người đã bỏ cả nương, rẫy để đi đãi quặng. Theo con đường độc đạo, chúng tôi bám theo một đoàn hơn chục người đồng bào dân tộc Raglai từ xã Cầu Bà (huyện Khánh Vĩnh). Đoàn người đi được khoảng 2 tiếng thì cơn mưa rừng trút xuống. Đường dốc, trơn trượt nhưng đoàn người vẫn tiếp tục đội mưa để tiếp cận bãi quặng sâu trong rừng Khánh Phú. Do trời mưa lớn, chúng tôi đã bị đoàn người ở xã Cầu Bà bỏ lại phía sau. Và phải đến 12 giờ 15 phút, sau khi vượt qua gần 14km đường rừng, chúng tôi cũng mới lên đến bãi quặng.

Nghe tin có lực lượng truy quét, dân khai khoáng nhanh chóng tẩu tán quặng đào đãi được cùng nhiều vật dụng vào sâu trong núi.

Những mảnh đời nhọc nhằn

Hiện ra trước mắt chúng tôi là bãi quặng ước rộng gần 20.000m2 với hàng nghìn cây rừng bị đốn hạ, nhường chỗ cho “công trường” của hàng trăm con người khai thác quặng trái phép. Dòng nước suối Lùn đục ngầu, buốt giá là thế nhưng hàng trăm người, chủ yếu là những người nông dân chân lấm, tay bùn vẫn kiên trì lội xuống cùng với những mâm sắt, xà beng, xẻng… đào, đãi một thứ quặng màu tro lạnh. Có chỗ người ta còn phải dùng đèn pin để khoét sâu vào lòng núi tìm quặng. Khi đến đây ai cũng biết bà Trần Thị Mẫn (61 tuổi, trú phường 9, TP. Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng). Đã qua tuổi lục tuần, dáng người nhỏ thó, mái tóc lấm tấm những sợi bạc, nhưng bà Mẫn vẫn cùng người con rể “hờ” tên Sơn, quê Nam Định đến bãi quặng. Bà cho biết, quê bà ở một huyện miền núi tỉnh Thanh Hóa. Năm 1989, bà sinh người con thứ 4 cũng là lúc người chồng phụ bạc bỏ ra đi, để mẹ con bà sống trong nghèo khổ, ngôi nhà duy nhất cũng bị người chồng mang đi cầm thế. Không nhà, không cửa, năm 1991 bà dắt theo 4 người con vào Tây Nguyên mưu sinh. Vùng đất mới, TP. Đà Lạt tỉnh Lâm Đồng là nơi gia đình bà cập bến. Thế nhưng, cuộc sống nghèo khó vẫn bám lấy gia đình bà. Nghe theo “tiếng gọi nơi bãi thiếc”, bà quyết định “đầu quân” đến những bãi thiếc ở Lâm Đồng để mưu sinh. Năm tháng trôi qua, những cái tên như bãi Công An, Bãi Sậy hay Đá Cuội ở Đà Lạt, Lạc Dương hay Lâm Hà không nơi nào bà không đặt chân tới. “Cuộc sống tuy vất vả, nhưng tôi đã nuôi được 4 đứa con học hành tử tế, nên người. Nếu không vào đây (Lâm Đồng) chắc mẹ con tôi đã chết đói. Tuy nhiên, nếu so sánh với bãi quặng ở Khánh Phú thì vẫn chẳng thấm vào đâu” - bà Mẫn nói. Theo bà, do nhiều người thấy bà tuổi cao, sức yếu nên họ cho bà “mót xái” những khu vực mà những người đến trước đã “xí phần”. Mỗi ngày “mót xái”, bà cũng kiếm được gần 2kg quặng. Tại bãi quặng, các đầu nậu thu mua với giá 200 - 220 ngàn đồng/kg.

Cảnh hoang tàn trong bãi quặng

Thực ra, bà Mẫn đã định “gác kiếm” từ lâu nhưng hơn 1 tháng qua, người con trai duy nhất của bà bỗng đổ bệnh nặng. “Sau nhiều ngày nằm ở Bệnh viện Chợ Rẫy, TP. Hồ Chí Minh, bệnh tình nó vẫn không thuyên giảm, người thì vàng vọt, xanh xao. Chỉ đến khi chuyển sang Bệnh viện Bệnh nhiệt đới, các bác sĩ mới tìm ra căn nguyên của căn bệnh quái ác, nhưng gia đình đã không còn gì để bán nữa” - bà Mẫn nói trong nước mắt. Vì vậy, bà cùng người con rể hờ tên Sơn (người yêu của cô con gái út) tiếp cận bãi quặng Khánh Phú mong kiếm được tiền để lo thuốc men cho người con trai. “Nhiều người nói rằng ở đây nhiều quặng và giá bán cũng cao nên hai mẹ con tôi đến đây”, bà Mẫn nói. Thế nhưng, tại bãi quặng này sinh hoạt hàng ngày lại quá tốn kém. Mỗi lần thuê người mua lương thực, thực phẩm, dân đãi quặng phải bỏ ra 400 nghìn đồng, đấy là chưa kể tiền mua thực phẩm, vì thế số tiền dành dụm chẳng còn là bao.

Và cuộc tháo chạy

Nghe tin có lực lượng Công an và Quân đội sắp “đổ bộ” lên bãi quặng. Lo sợ bị tịch thu số quặng đã đào đãi được, bà Mẫn cùng nhiều người khác nhanh chóng vác theo bao quặng, ước gần 10kg chạy lên núi giấu vào một bụi cây rừng. Nhiều người khác nổ xe máy lần theo con đường độc đạo rút chạy khỏi bãi quặng mà quên mang theo xoong, nồi, bát, đĩa… Khoảng 15 giờ cùng ngày, bãi quặng tấp nập hàng nghìn người bỗng trở lên hoang vắng lạ thường. Con suối Lùn với nguồn nước đục ngầu, hàng chục lán trại của dân khai khoáng trái phép chỉ còn trơ lại những đồ gia dụng ngổn ngang. Tại bãi quặng chúng tôi thấy có 2 chiếc xe gắn máy bị dân khai khoáng bỏ lại vì không thể khởi động được. Một số người cố nán lại để dò la tin tức. “Không biết họ tiến hành truy quét trong bao lâu?” - một đầu nậu thăm dò chúng tôi.

Trao đổi với phóng viên, Thượng tá Nguyễn Ngọc Luân - Trưởng Phòng Cảnh sát cơ động và bảo vệ (Công an tỉnh) cho biết, nhằm lập lại tình hình an ninh trật tự và trả lại cho núi rừng Khánh Vĩnh sự bình yên vốn có, ngày 5-11, gần 100 cán bộ, chiến sĩ thuộc Phòng Cảnh sát cơ động và bảo vệ (Công an tỉnh), Đại đội Trinh sát 21 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh) và nhiều đơn vị liên quan khác đã được huy động để tiến hành đợt truy quét. Theo kế hoạch, các đơn vị sẽ đồn trú dọc theo con đường độc đạo lên đến tận bãi quặng nhiều ngày liên tục để truy quét triệt để nạn khai khoáng trái phép ở Khánh Phú.

Trở lại với cuộc tháo chạy ồ ạt của dân khai khoáng, chúng tôi nhận ra nhiều người trong số họ ít nhiều đã bị thương trong cuộc đào đãi, tìm quặng. Trên đường rời khỏi bãi quặng, chúng tôi thấy những vệt máu của dân khai khoáng kéo dài đến tận cửa rừng. 19 giờ 30 phút cùng ngày, chúng tôi rời vùng núi Khánh Phú. “Công việc ở đây thật vất vả và cực nhọc. Tôi sẽ không bao giờ đặt chân lên đó nữa” - một dân khai khoáng cho biết.

Thành Long